» اختلالات قاعدگی

چرخه قاعدگی طبیعی:

- یك زن بطور طبیعی هر 22 تا 35 روز یكبار قاعده میشود. (بطور متوسط 28 روز یكبار)

- نخستین قاعدگی (MENARCHE) معمولا در سن 9 تا 16 سالگی روی میدهد.(بطور متوسط در سن 13-12 سالگی)

- نخستین قاعدگی معمولا 2 سال پس از ظهور و رشد سینه ها و 6-4 ماه بعد از رشد موهای زیر بغل و ناحیه تناسلی آغاز میگردد.

- قاعدگی در سن 60-45 سالگی متوقف میگردد كه یائسگی نامیده میگردد.

- چرخه قاعدگی در دختران تازه به بلوغ رسیده نامنظم میباشد كه به مرور زمان منظم میگردد. سیكل قاعدگی در دختران نوجوان از 21 روز تا 45 روز متغییر میباشد.

- چرخه قاعدگی در آستانه یائسگی نیز نامنظم میگردد.

- قاعدگی طبیعی 7-3 روز بطول می انجامد.

- بطور طبیعی در هر قاعدگی 35 تا  80 میلی لیتر خون از بدن دفع میگردد.(در حدود 8-2 قاشق غذاخوری و یا 3/1 فنجان) هر میلی لیتر یك گرم وزن دارد. هر میلی لیتر معادل یك هزارم لیتر است.

- در هر قاعدگی بطور متوسط 16 میلی گرم آهن از بدن دفع میگردد.

- خون دفع شده به همراه بافت تخریب شده لایه پوشاننده رحم برنگ قرمز روشن، قرمز تیره و یا قهوه ای تیره میباشد. خونریزی همراه با لخته های خون كوچك و سیاه رنگ طبیعی است.

- طی قاعدگی خیس شدن 6-5 پد (نوار بهداشتی) و یا تامپون در روز طبیعی است.

- سیكل قاعدگی توسط هیپوتالاموس و غده هیپوفیز كنترل میگردد.

- برای آنكه یك زن از سیكل قاعدگی طبیعی و منظمی برخوردار باشد بایستی عملكرد هیپوتالاموس، غده هیپوفیز، تخمدانها و رحم كاملا طبیعی باشد.

- همچنین آناتومی دستگاه تناسلی زن بایستی نرمال باشد تا خون بتواند بسهولت از بدن دفع گردد.

1- فقدان عادت ماهانه (آمنوره)(AMENORRHEA):

* آمنوره اولیه: هنگامی ست كه دختر نوجوان نخستین عادت ماهانه خود را تجربه نمیكند. (فقدان كامل قاعدگی  در زمان بلوغ). در صورتی كه دختری در سن 16 سالگی قاعده نشده باشد و یا تا سن 14 سالگی صفات ثانویه جنسی در وی پدید نیامده باشد، میبایست به پزشك مراجعه كند. علل آمنوره اولیه بلوغ دیررس میباشد كه در دختران ورزشكار و یا خیلی لاغر شایع میباشد. نابهنجاریهای مادرزادی نظیر غیر طبیعی بودن ساختمان اعضای تناسلی و یا فقدان آنها، مسدود بودن كامل پرده بكارت و نشانگان ترنر(TURNER SYNDROME) -اختلالات غدد درونریز، اختلالات  تغذیه ای و بیماریهای عمومی بدن نیز در بروز آمنوره اولیه دخیل میباشند.

* آمنوره ثانویه: هنگامی ست كه زن قبلا قاعدگی را تجربه كرده است اما ناگهان قاعدگی  وی قطع می گردد.

علل آمنوره ثانویه:

1-حاملگی.
2-شیر دهی.
3-یائسگی و یا یائسگی پیش رس(پیش از 40 سالگی).
4-جراحی و برداشتن رحم(هیستركتومی) و تخمدانها.
5-قطع مصرف قرصهای ضد بارداری و یا دیگر روشهای جلوگیری از بارداری هورمونی.
6-مصرف قرصهای ضد بارداری.
7-تومورهای غده هیپوفیز.
8-اختلالات تغذیه ای نظیر پرخوری عصبی وبی اشتهایی عصبی.
9-مصرف برخی داروها مانند كورتیكواستروئیدها و داروهای ضد افسردگی.
10-اختلالات و نارساییهای تخمدانی. كیست و تومورهای تخمدانی.
11-اختلالات غدد درون ریز نظیر نشانگان كوشینگ
(CUSHING`S SYNDROME)
كه در آن سطح كورتیزول و هورمون آدرنال(فوق كلیوی) افزایش می یابد. و یا كم كاری و پر كاری تیروئید.
12-استرس ها و تنشهای جسمی و عاطفی. استرسهای ناشی از سفر، شغل و یا امتحان دادن.
13-كاهش سریع وزن.و یا چربی ناكافی در بدن.
14-چاقی و افزایش وزن ناگهانی. میزان زیاد چربی در بدن فرآیند تخمك گذاری را مختل میكند.
15-ورزش و فعالیتهای بدنی شدید، سنگین و مستمر.
16-بیماریهای مزمن نظیر ورم مخاط روده بزرگ
(COLITIS)، نارسایی كلیوی، دیابت كنترل نشده، سل، كم خونی و امراض كبدی.
17-شیمی درمانی.

18-بیماریهای مزمن روانی نظیر افسردگی.

19-افزایش هورمونهای پرولاكتین و تستوسترون.

20-مصرف مواد مخدر و روانگردان.

21-باریك بودن گردن رحم.

* قطع یك دوره قاعدگی در صورت رد احتمال حاملگی نیاز به مراجعه به پزشك ندارد، اما چنانچه بیش از یك دوره قاعده نشدید حتما به پزشك مراجعه كنید.

2- خونریزی شدید طی قاعدگی (منوراژ)(MENORRHAGIA):

به خونریزی شدید و طولانی مدت قاعدگی اطلاق میگردد. علایم آن:

1-طول كشیدن قاعدگی بیش از 7 روز.
2-خیس شدن  كامل حداقل یك پد بهداشتی و یا تامپون در یك ساعت و ادامه یافتن این وضع تا ساعتهای متمادی.
3-مشاهده لخته های خونی بزرگ طی قاعدگی.
4-نیاز به تعویض نوار بهداشتی و یا تامپون در طول شب.
5-ایجاد اختلال در فعالیتهای روزمره مانند خرید كردن و به سر كار رفتن.
6-كم خونی (سرگیجه، ضعف عمومی بدن، رنگ پریدگی)

علل منوراژ:

1-از تعادل خارج شدن هورمونها. آندومتر (لایه پوشاننده رحم) بیش از حد توسعه مییابد، بنابراین تخریب و ریزش آن با خونریزی بیشتری همراه است.
2-پر كاری و یا كم كاری تیروئید.
3-فیبروئید رحمی (تومور خوش خیم رحم)
4-پولیپ رحمی (تودهه ای خوش خیم بروی دیواره رحم)
5-كیست رحمی (كیسه های پر از مایع خوش خیم)
6-اختلال در عملكرد طبیعی تخمدانها.
7-عوارض جانبی استفاده از دستگاه داخل رحمی
(IUD)
.
8-حاملگی خارج رحمی (اكتوپیك) و یا سقط چنین.
9-سرطان گردن رحم و یا تخمدانها.
10-مصرف برخی داروها نظیر داروهای ضد انعقاد خون و ضد التهاب.
11-عفونت و التهاب لگن، رحم و یا مهبل، اندومتریوز (بافت پوشاننده رحم در محلی خارج از رحم رشد می یابد)، نارسایی های كلیوی و كبدی و شیمی درمانی.
12-فعالیت بدنی سنگین و طولانی مدت.

* از آنجایی كه منوراژ منجر به كم خونی میگردد مراجعه به پزشك ضروری است.

3- لكه بینی و خونریزی بین قاعدگی (متروراژ)(METRORRHAGIA):

لكه بینی و خونریزی خفیف بین پریودها در دختران نوجوان و یا در طی تخمك گذاری در دختران جوان امری طبیعی است اما مشاوره با پزشك توصیه میگردد. لكه بینی و خونریزی بین قاعدگی درزنان 40 سال به بالا میتواند نشانه اغاز دوره پیش یائسگی باشد.

علل خونریزی و لكه بینی بین دو چرخه:

1-پولیپ و یا فیبروئید رحم.و اندومتریوز.
2-عفونت مهبل - صدمه وارد شدن به مهبل-خشكی دیواره مهبل به علت كاهش استروژن پس از یائسگی.
3-عوارض زایمان مانند سقط جنین و یا حاملگی خارج رحمی.
4-نوسانات سطح هورمونها.
5-كم كاری تیروئید.
6-قطع ویا از سر گیری مصرف قرصهای ضد بارداری و یا استروژنها.
7-از عوارض استفاده از دستگاه داخل رحمی
(IUD)
خونریزی خفیف است.
8-مصرف داروهای ضد انعقاد خون.
9-استرس و تنش.
10-شیردهی در زنان شیرده.
11-سرطان گردن رحم.

* لكه بینی و خونریزی بین قاعدگی در موارد زیر خطرناك است :

1-در دخترانی كه هنوز به سن بلوغ نرسیده اند و یا كمتر از 10 سال سن دارند.
2-در زنانی كه بیش از 50 سال سن دارند.
3-لكه بینی خفیف در دوران حاملگی طبیعی است اما هرگونه خونریزی بایستی توسط پزشك ارزیابی گردد.
4-لكه بینی و خونریزی بین قاعدگی دردناك،با حجم زیاد و طولانی مدت.

نكته:مصرف آسپرین مدت زمان و شدت خونریزی را افزایش میدهد بنابراین از مصرف آن خودداری كنید.

نكته:بیماریهای تیروئیدی و یا مصرف قرصهای ضد بارداری از میزان  حجم خونریزی ماهانه شما میكاهند.

4- قاعدگی دردناك(دیسمنوره)(DYSMENORRHEA):

دیسمنوره اولیه: انقباضات دردناكی است كه با نابهنجاریهای فیزیكی همراه نبوده و معمولا 3 سال پس از آغاز نخستین قاعدگی(بلوغ) در خانمها تجربه میشود. این درد یا همزمان با قاعدگی و یا از چند ساعت قبل و یا 2-1 روز پیش از قاعدگی آغاز میگردد. دیسمنوره اولیه با افزایش سن و یا پس از زایمان كاهش می یابد.

دیسمنوره ثانویه: این درد دارای یك علت زمینه ای بوده و با نابهنجاری جسمی  نظیر اندومتریوز، پولیپ رحمی، عفونت لگن، استفاده از IUD و یا فیبروئید رحمی همراه است.

علایم دیسمنوره:

1-درد مبهم، ضربان دار و شبیه دل پیچه در ناحیه تحتانی شكم.
2-دردی كه بسمت پایین كمر و رانها كشیده میگردد.
3-علایم نادر: حالت تهوع و استفراغ-تعریق بدن-سرگیجه-اسهال و یا یبوست-ضعف-افسردگی-اضطراب و تحریك پذیری.

علل دیسمنوره اولیه

1- بمنظور كمك به بیرون راندن بافت تخریب یافته رحم، رحم منقبض میگردد. انقباض عضلات رحم توسط پروستاگلاندینها صورت میگیرد. افزایش سطح این شبه هورمونها كه در التهاب و درد نقش دارند، دیسمنوره اولیه را پدید می آورد.
2-تنگ بودن گردن رحم.

عوامل تشدید كننده دیسمنوره:

استرس+كافئین+نیكوتین+ورزش نكردن+تغذیه نامناسب.

نكته: مصرف داروهای ایبوپروفن، ناپروكسن و مفنامیك اسید تولید پروستاگلاندینها را مهار میكند.

سایر روشهای تسكین دیسمنوره:

1-كاهش مصرف شكر،سدیم و كافئین.
2-سیگار نكشید و از مصرف الكل خودداری كنید.
3-مصرف مكملهای كربنات كلسیم و ویتامین
B6
.
4-مصرف استامینوفن.
5-بطور منظم ورزش كنید.ورزش كردن باعث ترشح اندروفین ،كه یك مسكن درد طبیعی ست، میشود.
6-حمام آب گرم و یا قرار دادن كیسه آب گرم روی شكم.
7-مصرف قرصهای ضد بارداری از درد قاعدگی به میزان قابل توجهی میكاهد.

نشانگان پیش از قاعدگی(PMS):

به مجموعه ای از تغییرات رفتاری،خلقی و جسمی زنان پیش از قاعدگی اطلاق میگردد. نوع شدید این اختلال (PMMD) نام دارد كه فرد را كاملا ناتوان میسازد.

علایم نشانگان پیش از قاعدگی: (150 علامت برای این نشانگان از سوی زنان گزارش شده كه به مهمترین و شایعترین آنها اشاره میكنیم):

1- نوسانات خلقی و رفتاری: افسردگی-تحریك پذیری-خشم ناگهانی-گریه-زودرنجی-افزایش میل جنسی-اضطراب-فراموش كاری-كاهش تمركز-حساسیت به سروصدا-بی خوابی-خشونت-پرخاشگری-احساس ناامیدی-پریشانی و سردرگمی-بی حوصلگی-كسالت.

2-تغییرات فیزیكی:حساس شدن و بزرگ شدن سینه ها-احساس نفخ و پف كردگی-میگرن-سردرد-ورم دستها و پاها-كمر درد-كاهش انرژی-ضعف-احساس تهوع-گرفتگی عضلات-تكرار ادرار-افزایش وزن بعلت احتباس آب-تغییر در اشتها-درد مفاصل-ویار به خوردن غذاهای شیرین و یاشور و پر نمك.

3- نشانگان پیش از قاعدگی آسم، آلرژی، صرع و افسردگی را تشدید میكند.

چه مدت بطول می انجامد:

نشانگان پیش از قاعدگی معمولا یك روز قبل از قاعدگی ایجاد شده و به محض قاعده شدن خانمها رفع میگردد.اما آغاز آن در برخی افراد از 7-5 روز قبل و در برخی از 15 روز قبل از قاعدگی بوده كه تا موعد  قاعدگی ادامه می یابد.

علل نشانگان پیش از قاعدگی:

* علت اصلی آن ناشناخته است اما عوامل زیر را در بروز این اختلال  دخیل میدانند:

1-نوسانات هورمونهای استروژن و پروژسترون.
2-تغییر در انتقال دهنده های عصبی در مغز نظیر:كاهش سطح سروتونین و اندروفین.
3-مصرف الكل و یا نوشابه های گاز دار.
4-كمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی.

نحوه پیشگیری و درمان:

1-مصرف قرصهای ضد افسردگی نظیر فلوكستین و پاراكستین.
2-مصرف داروی دیكلوفناك.
3-مصرف داروهای ادرارآور(دیورتیكها).
4-استراحت كافی.
5-كاهش مصرف شكر و نمك به خصوص یك هفته قبل از قاعدگی.
6-افزایش مصرف غذاهای پر فیبر، سبزیجات، میوه ها و دانه های كامل.
7-مصرف كلسیم و منیزیوم.
8-مصرف مولتی ویتامین. به ویژه ویتامینها
B6 و E
.
9-حمایت عاطفی از سوی اطرافیان در تعدیل این حالات بسیار موتر است.
10-مصرف ادرارآورهای (دیورتیكهای) طبیعی مانند: مارچوبه،هندوانه و یا  خیار.  

چند راهكار برای پیشگیری از اختلالات قاعدگی:

1-وزن خود را كنترل كنید.
2-چنانچه از قرصهای ضد بارداری استفاده میكنید آنها را طبق دستور، روزانه در یك ساعت مشخص مصرف كنید. قرصهای هورمون درمانی نیز همین طور.
3-استرس خود را تحت كنترل در آورید.
4-از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نظیر
IBUPROFEN و NAPROXEN
استفاده كنید. چرا كه خونریزی قاعدگی را كاهش میدهند. مصرف این قرصها را از روز نخست قاعدگی آغاز و تا پایان قاعدگی ادامه دهید.
5-از مصرف مشروبات الكلی و سیگار خودداری كنید.
6-میان كار و استراحت تعادل برقرار سازید.
7-بطور منظم ورزش و فعالیت بدنی سبك داشته باشید

 

سوالات خود را در قسمت نظرات بگذارید تا به آنها جواب دهم